HJG7

HISTORIA JEDNEJ RYCINY: Święto Paschy w Egipcie

HJG7

28 czerwca 2015, o godz. 11.00

Na wyobrażeniu Pascha w Egipcie, celebrowana przez Żydów po raz pierwszy w historii. Wcentrum kompozycji – stół nakryty obrusem. Pośrodku stołu – baranek. Symbol biblijnej ofiary składanej Bogu przez Izraelitów, ratującej ich od zguby. A także – w wykładni chrześcijańskiej – zawarta w Starym Testamencie zapowiedź, tzw. prefiguracją ofiary Chrystusa, przez którego krew zbawiony zostaje świat.
Na stole – owalne chleby niekwaszone. Co jest zgodne z tradycją, ale jednak znacznie późniejszą. Odnoszącą się bowiem do czasów już po wyjściu z Egiptu i osiedleniu się wKanaan. Na razie jednak kontekstem sytuacyjnym jest ostatnia z plag egipskich: śmierć pierworodnych. Oraz perspektywa długiej wędrówki.

Wokół stołu – dziewięć postaci, w tym dwie kobiety. Mężczyźni opasani zwojami materiału,w rękach – laski. Na głowach – czapki frygijskich lub kapelusze. Oba typy nakryć głowy symbolizują wolność. Postawa stojąca, zwoje materiałów, strój i kije podróżne oznaczają gotowość do drogi. Wszyscy są boso, co odzwierciedla ich niski status społeczny: są jeszcze niewolnikami faraona. Na pierwszym planie, po lewej stronie – dwa okrągłe dzbanki. Naprzeciwko, w prawym – pies. To elementy kompozycyjne, wypełniające puste miejsca. Inaczej niż u np. Hieronima Boscha, u którego pies jest elementem znaczącym).

Ponad sceną główną okrągłe okno z dwoma prętami, tworzącymi formę krzyża. To – obok Baranka – kolejne odniesienie do Ukrzyżowania. Ale to też i przede wszystkim krata, symbolizująca niewolę.

Po lewej stronie, w obramowaniu drzwi – mężczyzna malujący odrzwia. Przy pomocy– z lektury Biblii wiemy – wiązki hizopu, krwią jagnięcą. Jedną trzecią ryciny – po prawej stronie – zajmuje ogromny otwór w ścianie, przez który pada światło rozjaśniające całą scenę. Woknie – przykucnięta postać kobieca, zajęta malowaniem progu. Przez okno widać scenę drugoplanową przedstawiającą ulicę o architekturze północnoeuropejskiego miasta. Usłaną zwłokami pierworodnych synów Egiptu i trupami zwierząt. Ponad ulicą – anioł z mieczem w prawej ręce.

Leworęczność wszystkich postaci – z wyjątkiem anioła – wskazuje, że rycina jest lustrzanym odbiciem rysunkowego pierwowzoru.

(Temat Paschy Dürera-rytownika w ogóle nie interesował. Chyba żeby jego Ostatnie wieczerze z 1510 i 1523 potraktować – jest wiele argumentów za i przeciw – jako pesachowy seder…)

***

Według rysunku Maartena van Cleve
rytował Jan Sadeler I
Amsterdam 1643
Kolekcja ››Żyd Niemalowany‹‹
Miedzioryt, rycina pozioma
Arkusz: szer. 356 mm, wys. 280 mm
Odcisk płyty: szer. 292 mm, wys. 207 mm
papier czerpany (żeberkowy)
filigran

 

***
Spotkanie odbędzie się:
28 czerwca 2015, o godz. 11.00
na Zamku Królewskim w Warszawie
pl. Zamkowy 4, Warszawa
w ramach wystawy „Żyd Niemalowany w Ziemi Kanaan”
prezentowanej w Galerii Wystaw Czasowych
Prowadzenie: Paweł Szapiro
Oprawa graficzna: Magda Rubenfeld Koralewska

Screen Shot 2015-06-18 at 01.33.14
Program jest realizowany przez Fundację Żyd Niemalowny
Program jest współfinansowany przez Miasto Stołeczne Warszawa

Więcej informacji: www.zydniemalowany.pl
Polub nas na facebooku: www.facebook.com/zydniemalowany