Category Archives: Historia Jednej Grafiki

HJG10 czyli Żydzi i cykliści

HJG10_web

10 września (czwartek) g. 18.30, Muzeum Warszawskiej Pragi, ul. Targowa 50/52
wykład odbędzie się w ramach cyklu “Sekrety Starych Ilustracji. Judaika Praskie”

 

Żydzi i cykliści

 Drzeworyt sztorcowy zatytułowany Za chlebem na Pragę, wykonany – według rysunku Edmunda Perle – przez Antoniego Zajkowskiego, opublikowany w 1880 na ostatniej stronie w warszawskiego „Tygodnika Ilustrowanego”, jest typową dla czasu i miejsca sceną rodzajową.

Dziejącą się na warszawskiej Pradze, na co wskazuje – poza napisem tytułowym – figurujące w tle wyobrażenie kościoła Najświętszej Matki Bożej Loretańskiej (ul. Ratuszowa).

Mającą za jednego z bohaterów człowieka tak charakterystycznie noszącego się, że można nie mieć wątpliwości, kto zacz. Dlatego jest to więc też judaik – jeden z co najmniej piętnastu autorstwa żydowskiego malarza, rysownika, ilustratora i pedagoga.

Który był też pierwszym, odnotowanym w kronikach, polskim cyklistą i zarazem projektantem swojego pojazdu, pierwszego na ziemiach polskich roweru.

Tenże wykonany został w fabryce ojca malarza, Rafaela Perla, według rysunku Edmunda. Była to konstrukcja całkowicie drewniana z – początkowo – trzema kołami. Potem – już tylko z dwoma. W roku 1866 Perl odbył swym wehikułem – który nazwał „samochodem” – pierwszą przejażdżkę po ulicach Warszawy. Trzy lata później w Ogrodzie Krasińskich odbyły się – jak donosiła prasa – pierwsze na ziemiach polskich „wyścigi samochodów”.

Wszystko co wyżej, między innymi (wymieniam w kolejności alfabetycznej) – cykliści i ich pojazdy, drzeworyt, XIX-wieczna prasa ilustrowana, fundacja ››Żyd Niemalowany‹‹ i jej działalność, judaika Perla, warszawska Praga, żydowski rysownik i jego twórczość, Żydzi i ich stroje – będą tematem dziesiątego z kolei spotkania z cyklu historia jednej Grafiki.

Które będzie miało miejsce – w Muzeum Warszawskiej Pragi – w najbliższy czwartek (10  września) o godzinie 18.30.

 

Historia Jednej Grafiki (8 z 8): Król Ozjasz dotknięty trądem (wg. Rembrandta)

14 grudnia (niedziela), g. 18.00, Studium Teatralne ul. Lubelska 30/32, Warszawa

fbheader

Na ósmym – ostatnim w tym roku – spotkaniu na Lubelskiej pokażemy podobiznę jednego z 20 władców Królestwa Judy (stolica: Jerozolima), mianowicie Ozjasza (Azzarjahu vel Uzzijahu). Którego imaginacyjny portret – najpierw, pod koniec pierwszej połowy XVII wieku namalował farbami olejnymi na desce – Rembrandt. Dbając o to, by choroba króla – której objawy, nie wiadomo skąd, szczegółowo znał – była widoczna. Ale nie za bardzo: znamiona choroby na twarzy trudno zinterpretować, a na pewno to tylko Albert Schweitzer umiałby zdiagnozować przykurcz lewej dłoni modela. Zręcznie maskowany przed postronnymi – tzn. także przed nami – gestem prawicy. Kiedy, ponad sto lat później – via Francja – obraz znalazł się na wyspach, jego wersję w miedzi, techniką mezzotinty, wyrył William Pether. Zupełnie nie wiedząc, nie on jeden wtedy zresztą, kogo obraz przedstawia. Co – wszystko wymienione tu i jeszcze nie wymienione – będzie w niedzielę tematem do patrzenia i do słuchania.

Prowadzenie: Paweł Szapiro


 

Król Ozjasz dotknięty trądem

Według obrazu Rembrandta Harmenszoon van Rijn
rytował w miedzi William Pether
Kolekcja »Żyd Niemalowany«

Mezzotinta, rycina pionowa
arkusz: szer. 380 mm wys. 526 mm
odcisk płyty szer. 357 mm wys. 505 mm
papier czerpany (żeberkowy), filigran


 

koordynacja programu
Gianna Benvenuto (w ramach projektu Teatr Otwarty)
Magda Koralewska

oprawa wizualna
Magda Koralewska // www.bohomaz.eu

zrealizowano przy pomocy finansowej Miasta st. Warszawy
w ramach projektu «Teatr otwarty»

Historia Jednej Grafiki (7 z 8): Widok Jerozolimy i okolic

29 listopada 2014 (sobota) godz. 19.00
Studium Teatralne, Warszawa, Lubelska 30/32

www

Na siódmym spotkaniu pokażemy imaginacyjny plan Jerozolimy w ciągle popularnym jeszcze wtedy ujęciu „z lotu ptaka”, wyjątkowej wprost szczegółowości, w tzw. orientacji wschodniej. Niby – jakby wskazywał tytuł – z czasów Chrystusa, ale naprawdę pokazujący miejsca i sceny związane z Miastem i jego okolicami – w liczbie dokładnie 245 – występujące zarówno w Starym i Nowym Testamencie, także w tekstach tzw. tradycyjnych i źródłach historycznych. Wszystko – jak to na planie – bez porządku chronologicznego, osadzone w scenerii architektonicznej szesnastowiecznego miasta flamandzkiego. Ponadto zaopatrzone – aby się nie zagubić w czasie i przestrzeni świętej – w bardzo dokładną legendę w języku niemieckim.

Historia Jednej Grafiki (6 z 8): Opis Geograficzny Ziemi Świętej

30.10.2014 (Czwartek), g. 19.00. Studium Teatralne, ul. Lubelska 30/32, Warszawa.

Na szóstym spotkaniu w cyklu historia jednej Grafiki pokażemy wyjątkowej wprost długości (metr bez kilkunastu centymetrów) mapę Palestyny w tzw. orientacji wschodniej. Uwzględniającą rzeczywistość historyczno-geograficzną z czasu od Adama do śmierci najmłodszego apostoła, i.e. Jana Ewangelisty, licząc. Ergo to zarazem mapa i Ziemi Obiecanej i Ziemi Świętej. Jedna z ok. sześciu tysięcy przedstawień tego kawałka świata, wykonanych między XV a XIX stuleciem. Autorstwa belgijskiego
jezuity, teologa, biblisty i historyka, autora dwutomowego tzw. Commentarius ad sacram historiam. Sporządzona przed czterema prawie wiekami. Opracowana – co głównie polegało na usunięciu nieistniejących rzek czy miast – w oparciu o starszą o kilka dziesiątków lat mapę holenderskiego księdza katolickiego, teologa i historyka, autora wydanego w Kolonii w końcu XVI w. dzieła Theatrum Terrae Sanctae et Biblicarum Historiarum cum tabulis geographicis aere expressis. Ierusalem sicut tempore floruit. Wykorzystująca także plan Jerozolimy autorstwa hiszpańskiego jezuity, biblisty, architekta i matematyka, którego koronnym dziełem były wydane w Rzymie na przełomie XVI/XVII w. Ezechielem Explanationes. Zawierająca nad to skalę i różę wiatrów, zaś w środku dolnej części mapę starożytnej Jerozolimy (Hierosolyme veteris imago), także – już na krawędziach – legendę w języku łacińskim oraz 16 winiet z wizerunkami obiektów biblijnych i historycznych (Arka Przymierza, menora, ołtarz całopalenia, stół na chleby pokładne, monety żydowskie w wielkości naturalnej [sic!], także plan i widoki Świątyni z każdej strony).

www
Opis geograficzny Ziemi Świętej

Mapa według koncepcji Jakuba Tirinusa
(na podstawie mapy Christiana Kruik van Adrichema
i planu Juana Baptisty Villalpando)
rysował niezidentyfikowany autor
rytował Cornelis Galle (młodszy)
Jacobus Tirinus, Commentarius in Vetus et Novum Testamentum,
Antwerpia (Martinus Nutius) 1632
Kolekcja »Żyd Niemalowany«

Miedzioryt na dwóch płytach
ręczne kolorowanie w epoce, rycina pozioma
arkusz: szer. 883 mm wys. 348 mm
odcisk obu płyt: szer. 858 mm wys. 335 mm
papier czerpany (żeberkowy), bez filigranu

 

 

Historia Jednej Grafiki (5 z 8): Król Dawid, królowa Batszeba i Abiszag z Szunem

Kiedy: 28 września (niedziela) 2014 o godz. 18.00
Gdzie: Studium Teatralne, Lubelska 30/32, Warszawa

Pomysł Piotra Borowskiego jest prosty: Wielu – raz w miesiącu – zaproszonych na Lubelską gości. Ale na ścianie tylko jeden obraz. Poza tym jednym wieczorem – raczej niedostępny. Bo w rękach prywatnych. Wielkie dzieło sztuki? Dzieło sztuki? Obrazek? Kwestia – przynajmniej tak zawsze być powinno – osobistego uznania.

Na spotkaniu – koniecznie – aktualny właściciel pracy. Jeśli możliwe – także jego przyjaciele. Wśród nich czasami fachowiec. I ich opowieść. Amatorska i profesjonalna. O malarzu i jego twórczości, o samym obrazie, o jego drodze do domowej kolekcji oraz – bo to najciekawsze – o jego znaczeniu w życiu konkretnego człowieka. Który – czy zdaje sobie z tego sprawę, czy nie – jest tylko epizodem w życiu takiego przedmiotu. Krótkim i nieważnym. I jak najmniej historii sztuki, tej rozumianej jako historia przedmiotów. Bo nikogo to nie obchodzi.

Takie są spotkania objęte wspólnym tytułem Historia jednego obrazu.

W tym roku także historia jednej Grafiki

Formuła ta sama, jedynie technika inna. Na piątym spotkaniu (w niedzielę 28 września, o godzinie 18.00) pokażemy kolejną grafikę wykonaną rzadką, piękną i wdzięczną techniką mezzotinty. Z tematem wyjątkowo wprost nadającym się na pierwsze dni jesieni: jedna z przedstawionych na rycinie postaci (kobieta) opiekuje się drugą postacią (mężczyzna), grzejąc ją własnym ciałem. Trzecia postać odgrywa rolę całkowicie już pomocniczą: takie jest życie. Niewykluczone jednak, że – po pierwsze – kontakt ciał nie był tak zupełnie niewinny, a po drugie chodzi o zupełnie inną sytuację i dwie inne osoby. Aspekt grzewczy wydarzenia natomiast – chcąc nie chcąc – prawie bez zmian. Pozostaje więc do wspólnego rozstrzygnięcia tylko jedna kwestia: who is who na naszym obrazku.

Na piątym spotkaniu pokażemy kolejną grafikę wykonaną rzadką, piękną i wdzięczną techniką mezzotinty. Z tematem wyjątkowo wprost nadającym się na pierwsze dni jesieni: jedna z przedstawionych na rycinie postaci (kobieta) opiekuje się drugą postacią (mężczyzna), grzejąc ją własnym ciałem. Trzecia postać odgrywa rolę całkowicie już pomocniczą: takie jest życie. Niewykluczone jednak, że – po pierwsze – kontakt ciał nie był tak zupełnie niewinny, a po drugie chodzi o zupełnie inną sytuację i dwie inne osoby. Aspekt grzewczy wydarzenia natomiast – chcąc nie chcąc – prawie bez zmian. Pozostaje więc do wspólnego rozstrzygnięcia tylko jedna kwestia: who is who na naszym obrazku.

HJG5_web

Organizatorzy:
Studium Teatralne
Fundacja Żyd Niemalowany Muzeum Wieczny Tułacz

Koncepcja, opracowanie merytoryczne, realizacja: 
Piotr Borowski, Paweł Szapiro
Gianna Benvenuto, Magda Koralewska

Król Dawid, królowa Batszeba i Abiszag z Szunem

Według obrazu Adriaena van der Werff
rysował George Farington
rytował Richard Earlom
London (John Boydell) 1799
Kolekcja »Żyd Niemalowany«

Mezzotinta, rycina pionowa
Arkusz: szer. 497 mm, wys. 674 mm
Odcisk płyty: szer. 455 mm, wys. 624 mm
papier czerpany (żeberkowy)